شناسایی اصول مدیریت در نهادهای دینی: مطالعه موردی مسجد

نوع مقاله : علمی-تخصصی

نویسندگان

1 دانشگاه حضرت معصومه (س)

2 دانشکده مدیریت، پردیس فارابی دانشگاه تهران، هیات علمی

10.30471/im.2021.7333.1232

چکیده

در حقیقت، مقدمه و پیش‌نیاز طراحی الگوی مدیریت در مسجد به عنوان اساسی‌ترین نهاد دینی در اسلام، همان ترسیم اصول مدیریت مسجد است. بر این اساس، مقصود از تدوین این نوشتار، اکتشاف اصول یا مبناهایی است که نحوه مدیریت در نهاد دینی مسجد را با عنایت به مردمی بودن این نهاد، هدایت می‌کند. برای تحقق این هدف، منابع و مستندات دینی یعنی قرآن، روایات و سیره، مطالعه و مفاهیم مرتبط با آنها واژه‌سازی و استخراج شد. دستیابی به مفاهیم در مدل پژوهش با مطالعه اسنادی و تحلیل منطقی متون مرتبط و از نگاه نظریه‌پردازی، مبتنی بر روش تخیل نظام‌مند صورت گرفته است. روش دلفی نیز برای اعتبارسنجی و تأیید مدل اکتشافی استفاده شد. بر اساس نتایج این تحقیق، فقه‌مداری، تقدس‌مداری، اخلاص‌مداری، تزکیه‌محوری، سنت‌مداری و طهارت مالی شاخص‌های اصول ارزشی را شکل می‌دهند. وحدت‌مداری، امام‌محوری، داوطلب‌گرایی، چندکارکردگرایی، مردم‌داری، شایسته‌گزینی، نظم‌مداری، نمازمحوری و معرفت‌مداری شاخص‌های اصول کارکردی را تشکیل می‌دهند که میزان اهمیت و اولویت آنها از نگاه خبرگان محاسبه شده است. از پیشنهادهای اساسی این مقاله، رعایت این اصول از مجرای آموزش، ترویج و گفتمان‌سازی آنها برای جذب حداکثری و حفظ شاکله مردمی مساجد است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Identification of management principles in religious institutions: a case study about Mosque

نویسندگان [English]

  • Rasoul Abbasi 1
  • Alinaghi Amiri 2
1 Hazrat-e Masoumeh University
2 Management, UT, Faculty
چکیده [English]

Identifying the principles of Mosque management is pre-requisite for designing the management pattern of Mosque. The aim of this paper is the identification of principles that direct the management methods in Mosques by keeping their popularity. Fifteen principles have been offered in this paper in two major areas: fundamental and functional. Islamic sources like the Qur'an and Hadith and the Sira (Prophet's lifestyle) were studied, and their relevant concepts were extracted and conceptualized. Access to the concepts in the conceptual model is based on logical analysis of texts and in viewpoint of theorizing is based on systemic imagination. Validation and verification of extracted model were done by Delphi method. This paper identified jurisprudence-orientation, holiness-orientation, sincerity-orientation, refinement-orientation, tradition-orientation and clean finance as the indicators of fundamental principles. Unification, Imam-orientation, voluntarism, multi-functionalism, people-orientation, meritocracy, regularity, prayer-orientation and knowledge-orientation are indicators of functional principles. In experts' viewpoint, fundamental principles are important along with functional principles. Compliance with these principles through training, promotion and discourse-making for maximum attraction and preserving popular Mosques formation is of main suggestions of this article.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Islamic Management
  • Principles of Mosque management
  • fundamental principles
  • Functional principles