‌تبیین و مقایسه پیش‌فرض‌های جهان بینی در رویکرد‌های اسلا‌می و غربی: کاربرد در سازمان و مدیریت

نوع مقاله : علمی-تخصصی

نویسندگان

1 دانشگاه شیراز

2 بخش مدیریت و برنامه ریزی اموزشی،دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شیراز،ایران

3 دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.

10.30471/im.2021.7980.1268

چکیده

جهان‌بینی و یا به عبارتی نوع برداشت، دریافت و احساس درباره هستی و محیط پیرامون خود، در رویکرد اسلام و غرب تفاوت‌های بنیادی دارد که بر رسالت سازمان‌ها در دو رویکرد تفاوت‌هایی ایجاد می‌کند. لذا هدف این مطالعه تبیین و مقایسه پیش‌فرض‌های جهان‌بینی در رویکرد‌ اسلا‌می و رویکردهای رایج غربی و کاربرد آن در سازمان و مدیریت است. در این راستا ابتدا ‌جهان‌بینی اسلا‌می با ‌جهان‌بینی غربی بر اساس مفروضات معرفتشناسی، هستی‌شناسی، انسان‌شناسی، روش‌شناسی و ارزششناسی مقایسه شده و سپس کاربرد آن در سازمان و مدیریت بیان گردیده و در نهایت نتیجه‌گیری انجام شده است. برای دست یابی به این هدف از روش تبیینی - تحلیلی و ابزار گرد آوری داده ها از نوع اسنادی استفاده شده است. بر اساس تتبعات صورت گرفته و مقایسه‌های انجام شده مشخص شد که جهان‌بینی اسلا‌می و غربی در این پیش‌فرض‌‌ها تفاوت‌‌های ریشه‌ای دارند و همین تفاوت‌‌هاست که باعث شده نگاه‌‌ها به ‌جهان و محیط پیرامون و در نهایت نوع نگاه به سازمان و مدیریت متفاوت باشد. بر اساس نتایج در جهان بینی غربی انسان موجودی مادی است و در رابطه با انسان های دیگر معنا می شود، ولی در رویکرد اسلامی انسان موجودی چندبعدی است که هویتش را از خدا بدست می آورد. علیرغم معرفت شناسی‌‌های رایج در غرب، رویکرد اسلامی مبتنی بر رویکرد عقلگرایی خلاقانه است. در هستی شناسی رویکرد غربی متفاوت به هستی و جهان می نگرند ولی در رویکرد اسلام خالق تمام جهان و هستی خداست. در رویکرد اسلامی تکثرگرایی روششناختی وجود دارد و در بحث ارزش شناسی بحث نیت مطرح می شود. بر این اساس مدل مدیریت اسلامی تنها بر اساس جهان‌بینی اسلامی می‌تواند امکان‌پذیر شود و تناقض در نوع جهان‌بینی و نحوه مدیریت می‌تواند پیامدهای نامناسبی برای سازمان داشته باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Explanation and Comparison of Worldview Assumptions in Islamic and Western approaches: Application in organization and management

نویسندگان [English]

  • Jafar Torkzadeh 1
  • Tooraj Derakhshanfar 2
  • Somayeh Mezginezhad 3
1 ShirazU
2 Department of Management and Educational Planning, Faculty of Educational Sciences and Psychology, Shiraz University, Iran
3 Faculty of Educational Sciences and Psychology, Shiraz University, Shiraz, Iran.
چکیده [English]

Worldview, or in other words, the type of reception, perception and feeling about existence and the surrounding environment, has fundamental differences in the approach of Islam and the West, which creates differences in the mission of organizations in the two approaches. The purpose of this study was to explain and compare worldview assumptions in the Islamic approach and current Western approaches and its application in organization and management. In this regard, initially, Islamic worldview was compared with Western worldview based on the assumptions of epistemology, ontology, anthropology, methodology and axiology, and then its application in organization and management were presented and finally the conclusion is made. To achieve this goal, the explanatory-analytical method and data collection tools of documentary type have been used. Based on the studies and comparisons made, it was found that the Islamic and Western worldviews have radical differences in these assumptions, and it is these differences that have caused the views of the world and the environment and finally the type of view of Islamic and Western organization and management to be different. Accordingly, the Islamic management model can only be possible based on the Islamic worldview, and a contradiction in the type of worldview and the way of management can have adverse consequences for the organization.

کلیدواژه‌ها [English]

  • worldview
  • organization
  • Management
  • Islamic approach
  • western approach